De Gouden Kooi wordt nog steeds niet op waarde geschat en dat is zo vreselijk treurig

Het is altijd jammer wanneer dingen niet op waarde worden geschat. Zo ook bij de Gouden Kooi, een programma dat van 2006 tot mei 2008 in de vooravond werd uitgezonden op de Nederlandse tv, waarin het de bedoeling was dat deelnemers elkaar psychisch en soms ook fysiek naar de tering hielpen. Op het eerste gezicht is het daarom misschien logisch dat de realityshow veracht werd door een groot deel van de bevolking, inclusief de Tweede Kamer, maar dit is volledig onterecht. De Gouden Kooi was niet alleen een hoogst vermakelijk programma, maar ook een programma dat de grenzen van wat ethisch verantwoord is verkende door het eerste Nederlandse programma te zijn waarvan de producenten openlijk toegaven dat het welzijn van de deelnemers niet voorop stond. Een baanbrekende formule die precies paste bij de rol die televisie zou moeten spelen.


De Gouden Kooi, of iets soortgelijks, keert hoogst waarschijnlijk nooit meer terug, maar gelukkig is er YouTube om een aantal prachtige Gouden Kooi-fragmenten terug te kijken. Zoals de legendarische scene van de destijds 24-jarige Lieke die bijna gewurgd werd door Natasia, in het normale leven moeder van twee. Lieke gaf later in een interview aan dat dit traumatisch voor haar was, en zo zag het er ook uit. Geen enkele productiemedewerker zag de noodzaak om in te grijpen. Je kunt het filmpje schokkend vinden of vermakelijk, maar ongeacht wat je mening over deze beelden ook is, het was vernieuwend en grensverleggend.


Het allermooiste fragment blijft voor mij een lange scène met in de hoofdrol deelnemer Jaap, later winnaar van het programma, en Kelly van der Veer, die op dat moment te gast is op een feestje in de villa waar de deelnemers in opgesloten zitten.


Na een shot van ongeveer twintig seconden waarin het duo met elkaar danst in de woonkamer, zien we ze plots in een douchecabine staan. Kelly, zelf bekend geworden als deelnemer van Big Brother, is overduidelijk dronken en geil en vraagt op een toon die zegt ‘kijk maar even wat je doet’ of de camera’s weg mogen. Ze blijven draaien en dat deert Kelly dan ook niet. Vervolgens verplaatsen ze zich naar de slaapkamer waar Jaap, Kelly en Kelly’s wonderschone witleren knielaarzen in bed rollen. Terwijl Kelly, transseksueel, gewillig op Jaap kronkelt vraag hij of hij Kelly’s vagina mag zien om te kijken ‘hoe het er daar uitziet’. Een vraag van kinderlijke onbevangenheid die bij een andere transseksueel misschien verkeerd zou kunnen vallen, maar Kelly is totaal niet beledigd, in tegendeel, ze kronkelt vrolijk verder. De wereld zou ten onder gaan als iedereen precies zo zou zijn als dit duo, maar stel je voor dat meer mensen de onbevangenheid en nieuwsgierigheid van Jaap hadden, of net zoals Kelly niet snel beledigd zouden zijn. Het zou wat oorlogen hebben gescheeld.

Bewonderenswaardige karaktereigenschappen of niet, wat we hier vooral zien is twee personen die lol met elkaar hebben. Waarschijnlijk dat negen van de tien mensen dit fragment als ordinair of onbeschaamd zouden bestempelen, maar wat is er mis met onbeschaamdheid? Wie is er ooit gelukkiger worden van schaamte? En wanneer was de laatste keer dat je een morbide obese man en een transseksuele vrouw vrolijk met elkaar over een bed hebt zien rollen?


Elkaar wurgen, in iemand anders bed kotsen, thee in elkaars gezicht gooien en elkaar treiteren tot waanzin: allemaal dingen die niet horen, maar die daarom niet meteen slecht zijn om te laten zien, vooral niet als dit gecombineerd wordt met beelden van onbeschaamde vreugde en een minimaal vleugje wederzijdse acceptatie van mensen die elkaar buiten het programma waarschijnlijk nooit hadden aangesproken. Jammer genoeg is er nooit meer iets onbeschaamder, walgelijker en meer schokkend op de Nederlandse televisie uitgezonden dan De Gouden Kooi, wat betekent dat het programma een grens heeft bereikt. Alles wat na De Gouden Kooi op televisie is verschenen en in de komende jaren zal verschijnen valt binnen de sociale grenzen die De Gouden Kooi heeft gesteld. De wetenschap dat we op dit vlak nooit meer verrast gaan worden is een vreselijk saai gegeven.

Dat de excessen van menselijk gedrag die in De Gouden Kooi getoond werden niet meer geschikt worden bevonden voor televisie is niet alleen jammer, maar op een bepaalde manier ook denigrerend. Alsof de kijker te imbeciel is om zelf in te zien dat het niet oké is om het bed van iemand anders expres onder te kotsen. Televisiemakers zou zich veel minder moeten houden aan de algehele opvattingen van goed fatsoen die in de echte wereld gelden, want dat is oninteressant: die regels kennen we al. Ze zouden zich verplicht moeten voelen om de grenzen op te zoekende en te overschrijden om de kijker na te laten denken over wat wel en niet kan, want daar is de kijker slim genoeg voor. Niemand heeft na het zien van de Gouden Kooi voor de lol iemands kledingkast met poep besmeurd.